Kennisbank digitale toegankelijkheid

Praktische antwoorden op de meest gestelde vragen over WCAG, de European Accessibility Act en het toegankelijk maken van uw website.

• Wat is WCAG en waarvoor staat de afkorting?

  WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines: de internationale standaard met richtlijnen om websites, apps en documenten toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. De richtlijnen zijn opgesteld door het W3C en vormen wereldwijd de basis voor wetgeving rond digitale toegankelijkheid.
• Voor wie zijn de WCAG-richtlijnen bedoeld?

  De richtlijnen zijn vooral van belang voor gebruikers met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking. Denk aan mensen die blind of slechtziend zijn en een schermlezer gebruiken, mensen met kleurenblindheid, doven die op ondertiteling zijn aangewezen, of mensen die geen muis kunnen bedienen. Ook ouderen met verminderd gezichts- of hoorvermogen en mensen met een tijdelijke beperking hebben baat bij een toegankelijke website.
• Wat is het verschil tussen EAA en WCAG?

  WCAG is een set richtlijnen die precies beschrijft wat digitale toegankelijkheid betekent. Het zijn nadrukkelijk Guidelines, dus richtlijnen, en geen wet. De EAA (European Accessibility Act) is wel wetgeving: de Europese normen over toegankelijkheid, die verder gaan dan alleen de digitale wereld. De EAA verwijst voor de daadwerkelijke technische invulling weer terug naar WCAG. Door te voldoen aan de richtlijnen (WCAG) is conformiteit met de wet (EAA) geborgd. Kort gezegd: WCAG is de norm (wat moet er technisch kloppen), EAA is de wet (wie moet dit sinds wanneer naleven, en wat zijn de sancties).
• Waarom is digitale toegankelijkheid belangrijk?

  Om drie redenen. Ten eerste de wet: voor een groeiende groep organisaties is naleving van WCAG inmiddels verplicht via de EAA of het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid. Ten tweede de mens achter de klik: in Nederland leven meer dan 4,5 miljoen mensen met een beperking die anders (deels) buitengesloten worden van uw website of dienst. Ten derde de business case: een toegankelijke website is ook gewoon een betere website. Duidelijke koppen, logische navigatie en goed leesbare tekst werken voor iedereen prettiger, en toegankelijke websites scoren daardoor vaak ook beter in zoekmachines, met een lagere bounce rate en meer conversies tot gevolg.
• Wat zijn de vier pijlers van WCAG?

  Alle WCAG-richtlijnen zijn opgebouwd rond vier principes: waarneembaar (informatie moet via meerdere zintuigen te ontvangen zijn, zoals alt-teksten bij afbeeldingen), bedienbaar (de website moet met elk hulpmiddel te bedienen zijn, bijvoorbeeld volledig via het toetsenbord), begrijpelijk (taal en werking zijn voorspelbaar) en robuust (de content werkt goed samen met huidige en toekomstige hulptechnologie).
• Wat betekenen de niveaus A, AA en AAA?

  WCAG kent drie conformiteitsniveaus. Niveau A omvat de meest essentiële eisen: drempels die grote groepen gebruikers volledig zouden uitsluiten als ze niet worden opgelost. Niveau AA bouwt hierop voort met aanvullende, haalbare eisen zoals voldoende kleurcontrast en zichtbare focusindicatoren. Niveau AAA gaat het verst en is voor de meeste websites niet realistisch als algemene eis.
• Aan welk niveau moet uw website minimaal voldoen?

  Niveau AA is de wettelijke norm, zowel voor overheden als voor commerciële organisaties onder de EAA. Dat betekent dat een website moet slagen voor alle succescriteria van zowel niveau A als niveau AA — samen 50 criteria.
• Wat is nieuw in WCAG 2.2 ten opzichte van WCAG 2.1?

  WCAG 2.2 voegt negen nieuwe succescriteria toe. De belangrijkste: een duidelijker zichtbare focusindicator bij toetsenbordnavigatie (een subtiel stippelrandje voldoet niet meer), consistente hulp (een chatknop of contactformulier moet op elke pagina op dezelfde plek staan), toegankelijke authenticatie (inloggen mag niet volledig afhangen van geheugen of puzzeloplossing) en een verbod op redundante invoer: dezelfde gegevens twee keer opvragen binnen één proces. Bij een webshop betekent dat laatste bijvoorbeeld dat een factuuradres met één klik gekopieerd moet kunnen worden naar het afleveradres, in plaats van dat een gebruiker het opnieuw moet typen.
• Vervallen de eisen van WCAG 2.1 als u aan WCAG 2.2 voldoet?

  Nee. WCAG 2.2 bouwt voort op WCAG 2.1 en vervangt niets. De nieuwe criteria komen bovenop de bestaande eisen. Voldoet u aan WCAG 2.2, dan voldoet u automatisch ook aan WCAG 2.1.
• Is WCAG wettelijk verplicht in Nederland?

  Ja, voor een groot deel van de organisaties wel. Overheden zijn al sinds 2018 verplicht om te voldoen aan WCAG 2.1 niveau AA, via het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid. Sinds 28 juni 2025 is deze verplichting via de European Accessibility Act (EAA) uitgebreid naar commerciële organisaties die producten of diensten aan consumenten leveren, zoals webshops, banken en reisorganisaties.
• Wat betekent de European Accessibility Act (EAA) voor uw organisatie?

  De EAA verplicht bedrijven met meer dan tien medewerkers én een jaaromzet of balanstotaal boven de twee miljoen euro om hun digitale diensten toegankelijk te maken volgens WCAG 2.1 niveau AA. Dat raakt design, code en content: denk aan kleurcontrast, toetsenbordnavigatie, duidelijke foutmeldingen en ondersteuning voor schermlezers.
• Welke organisaties zijn uitgezonderd van de WCAG- of EAA-verplichting?

  Micro-ondernemingen zijn vrijgesteld: bedrijven met minder dan tien medewerkers én een jaaromzet onder de twee miljoen euro. Ook organisaties die uitsluitend zakendoen met andere bedrijven (business-to-business) vallen buiten de verplichting, zolang hun diensten niet direct bij consumenten terechtkomen. Overheden en semi-publieke instellingen kennen geen vergelijkbare uitzondering. Voor hen geldt de verplichting sowieso.
• Wat houdt de meldplicht onder de EAA in?

  Sinds oktober 2025 geldt naast de toegankelijkheidsverplichting ook een meldplicht. Organisaties die er (nog) niet volledig in slagen om aan de WCAG-eisen te voldoen, moeten dit melden bij de toezichthouder. In Nederland is dat voor e-commerce en digitale diensten de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Met die melding toont een organisatie dat zij op de hoogte is van de tekortkomingen en er actief aan werkt. Het ontbreken van een melding vergroot het risico op handhaving.
• Wat zijn de risico's als u niet aan de WCAG- of EAA-eisen voldoet?

  De ACM houdt in Nederland toezicht op naleving van de EAA voor e-commerce en digitale diensten; voor andere sectoren gelden andere toezichthouders, zoals de RDI voor producten en de AFM voor financiële diensten. Bij een overtreding kan de ACM een boete opleggen tot 900.000 euro, of 1% van de jaaromzet als dat hoger uitvalt. In de praktijk hanteren toezichthouders een gefaseerde aanpak: eerst een waarschuwing en een hersteltermijn, bij aanhoudende nalatigheid volgt een sanctie. Naast een boete is er ook reputatierisico, en sluit een ontoegankelijke website een aanzienlijk deel van de doelgroep uit.
• Geldt de WCAG-verplichting ook voor overheden en gemeenten?

  Ja. Overheidsinstanties, waaronder gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties, zijn al sinds 2018 verplicht om te voldoen aan WCAG 2.1 niveau AA, via het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid. Dat betekent periodiek testen, een actuele toegankelijkheidsverklaring publiceren en een aanspreekpunt bieden voor meldingen van burgers. In de praktijk voldoet een groot deel van de gemeentelijke websites nog niet volledig; veelvoorkomende knelpunten zijn ontoegankelijke PDF's, verkeerd gelabelde formulieren en video's zonder ondertiteling.
• Wat moet u regelen als u een webshop heeft?

  Een webshop moet het volledige koopproces toetsen aan WCAG 2.1 niveau AA: productpagina's met alt-teksten en leesbare productinformatie, een winkelmandje dat volledig met het toetsenbord te bedienen is, een betaalproces met duidelijk gelabelde knoppen, en foutmeldingen die helder uitleggen wat er misgaat en hoe dat op te lossen is.
• Wat is een toegankelijkheidsverklaring en hoe stelt u die op?

  Een toegankelijkheidsverklaring is een officieel document waarin een organisatie aangeeft op welk WCAG-niveau haar website of app voldoet, welke onderdelen nog niet toegankelijk zijn, wat er gedaan wordt om dit te verbeteren en bij wie gebruikers een probleem kunnen melden. Voor overheden geldt hierbij een registratieplicht bij het platform DigiToegankelijk.nl. Een WCAG-audit of QuickScan vormt de basis voor een onderbouwde verklaring.
• Hoe test u of uw website aan de WCAG-eisen voldoet?

  Er zijn twee methoden: een geautomatiseerde scan met gespecialiseerde software, en handmatig testen door een expert. Een automatische scan vindt doorgaans 30 tot 40 procent van alle toegankelijkheidsproblemen. De rest, zoals de daadwerkelijke bruikbaarheid met een schermlezer of de logica van toetsenbordnavigatie, vereist menselijke beoordeling. De combinatie van beide geeft het meest complete beeld.
• Wat biedt de gratis WCAG QuickScan van wcag-checker.nl?

  De QuickScan analyseert uw homepage en de belangrijkste pagina's op de meest voorkomende WCAG-knelpunten, zoals ontbrekende alt-teksten, onvoldoende kleurcontrast, formuliervelden zonder label en een onjuiste koppenstructuur. U ontvangt direct een helder rapport, geschreven voor mensen zonder technische achtergrond. Dat biedt een goed startpunt om te bepalen of een volledige audit nodig is.
• Wanneer is een volledige toegankelijkheidsaudit zinvol?

  Een QuickScan is een prima beginpunt, maar een volledige audit is aan te raden als uw website complex is met veel interactieve onderdelen, als u een officieel rapport nodig heeft ter onderbouwing van wettelijke verplichtingen, als u een toegankelijkheidsverklaring wilt opstellen of als er klachten zijn binnengekomen van gebruikers met een beperking. Een audit combineert een automatische scan met handmatig testen van de meest kritieke pagina's en functionaliteiten en resulteert in een rapport met bevindingen per WCAG-criterium.
• Wat kost een complete toegankelijkheidsaudit?

  WCAG-checker.nl werkt samen met het gespecialiseerde bureau Proper Acces. Als u onze gratis QuickScan gebruikt, kunnen zij contact met u opnemen. De kosten voor een eenvoudige website liggen rond de € 2.100. De meeste websites vallen in de categorie gemiddeld-complex en komen uit rond € 3.600. Proper Acces geeft altijd vooraf een duidelijke, vrijblijvende indicatie van de kosten voor uw website.
• Hoe prioriteert u WCAG-fouten na een audit?

  Gebruik een risicogebaseerde aanpak. Fouten die een gebruiker volledig blokkeren om een taak te voltooien, zoals een onbereikbare betaalknop of een formulier dat vastloopt bij toetsenbordbediening, krijgen de hoogste prioriteit. Cosmetische afwijkingen (een licht te laag contrast bij decoratieve tekst bijvoorbeeld) kunnen in een latere fase worden opgepakt. Zo werkt u stapsgewijs toe naar volledige conformiteit.
• Welke WCAG-aandachtspunten zijn het belangrijkst voor de gemiddelde website?

  De meest voorkomende knelpunten liggen bij: tekst en leesbaarheid (voldoende contrast en leesbare tekstgrootte), afbeeldingen (beschrijvende alt-teksten, lege alt-tags bij decoratieve beelden), navigatie (volledige toetsenbordbediening, logische focusvolgorde), formulieren (gekoppelde labels, nuttige foutmeldingen), multimedia (ondertiteling en transcripten) en structuur (correct gebruik van koppen). Een checklist geeft inzicht, maar vervangt geen volledige scan.
• Waarom is voldoende kleurcontrast belangrijk voor WCAG?

  Onvoldoende contrast tussen tekst en achtergrond is een van de meest voorkomende toegankelijkheidsproblemen. Volgens niveau AA moet de contrastverhouding minimaal 4,5:1 zijn voor normale tekst en minimaal 3:1 voor grote tekst. Veelgemaakte fouten zijn lichtgrijze placeholdertekst, subtiele linkkleuren en witte tekst op licht gekleurde knoppen. Stijlvol bedoeld, maar voor mensen met een visuele beperking vaak onleesbaar.
• Hoe past u alt-teksten correct toe?

  Informatieve afbeeldingen (foto's, grafieken, illustraties met betekenis) krijgen een beschrijvende alt-tekst die door een schermlezer wordt voorgelezen. Decoratieve afbeeldingen krijgen een lege alt-tag, zodat een schermlezer ze overslaat. Veelgemaakte fouten zijn bestandsnamen als alt-tekst, te vage omschrijvingen of het volproppen van alt-teksten met zoekwoorden. Een goede alt-tekst is behalve toegankelijker ook beter voor de vindbaarheid van een pagina in zoekmachines.
• Hoe test u uw website met een schermlezer?

  Schermlezers zoals NVDA, JAWS en VoiceOver lezen de HTML-structuur van een pagina voor en laten gebruikers navigeren via koppen, links, formuliervelden en landmarken. Veelvoorkomende problemen zijn knoppen zonder tekstlabel, formuliervelden zonder gekoppeld label en modale vensters die de focus niet correct beheren. Zelf testen kan met VoiceOver (Mac, iPhone) of het gratis NVDA (Windows): probeer een taak te voltooien zonder naar het scherm te kijken.
• Waar moet u op letten bij toetsenbordnavigatie?

  Gebruikers moeten met de Tab-toets door alle interactieve elementen kunnen navigeren, met Enter elementen activeren en met Escape dialoogvensters sluiten. Een veelgemaakte fout is dat de focusindicator, de rand rond het actieve element, is uitgeschakeld omdat deze als storend wordt ervaren; daarmee wordt de website onbruikbaar voor wie geen muis kan bedienen. WCAG 2.2 stelt inmiddels specifieke eisen aan de dikte en het contrast van deze indicator. Test zelf door de muis aan de kant te leggen en een taak te voltooien met alleen Tab, Enter en de pijltjestoetsen.
• Waar moet u op letten bij toegankelijke formulieren?

  Elk invoerveld heeft een zichtbaar, gekoppeld label. Een placeholder is geen vervanging, want die verdwijnt zodra iemand begint te typen. Foutmeldingen benoemen concreet welk veld de fout bevat en hoe die op te lossen is. Verplichte velden zijn niet alleen met een asterisk gemarkeerd, maar ook tekstueel toegelicht. Bij een tijdslimiet, zoals een betaalsessie, moet de gebruiker de mogelijkheid hebben om de tijd te verlengen.
• Moeten PDF's en video's ook aan WCAG voldoen?

  Ja, alle content op een website telt mee, ook downloads. Een PDF die rechtstreeks uit Word of InDesign is geëxporteerd, is niet automatisch toegankelijk: schermlezers hebben een logische tagstructuur, een correcte leesvolgorde en alt-teksten nodig om de inhoud goed te kunnen voorlezen. Video's moeten voorzien zijn van ondertiteling, en waar relevant van audiodescriptie of een tekstalternatief.
• Moet een intranet of afgeschermd portaal ook aan WCAG voldoen?

  Ja. De wetgeving maakt geen onderscheid tussen openbare en afgeschermde omgevingen. Dat geldt onder het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid voor interne systemen van de overheid, en onder de EAA bijvoorbeeld voor bankportalen of zorgomgevingen. Juist bij portalen waar gebruikers gevoelige zaken regelen, zoals bankzaken of medische gegevens, wordt extra kritisch gekeken naar een toegankelijk inlogproces.
• Bent u verantwoordelijk voor cookiebanners, pop-ups en externe plug-ins op uw website?

  Ja. Als website-eigenaar bent u verantwoordelijk voor alles wat op uw domein te zien is, ook onderdelen die via een externe partij worden aangeleverd. Een cookiebanner die niet met het toetsenbord te sluiten is, of een chatwidget die de focus van een schermlezer vasthoudt, is een overtreding van de WCAG-eisen, ongeacht wie de code heeft gebouwd.
• Geldt WCAG ook voor mobiele apps?

  Ja, de EAA geldt expliciet ook voor mobiele applicaties die onderdeel zijn van een commerciële dienst, zoals een bankapp, vervoersapp of webshop-app. Apps kennen eigen hulptechnologieën zoals VoiceOver op iOS en TalkBack op Android, en eigen interactiepatronen zoals swipen en gebaren. Veelvoorkomende problemen zijn knoppen zonder toegankelijkheidslabel, gebaren zonder alternatief en meldingen die niet worden doorgegeven aan de schermlezer.
• Is uw WordPress-site automatisch WCAG-conform?

  Nee. Een standaardinstallatie van WordPress voldoet niet automatisch aan WCAG. Veelvoorkomende knelpunten zijn thema's met onvoldoende kleurcontrast, afbeeldingen zonder alt-tekst, formulierplugins met incorrecte labeling en menu's die niet met het toetsenbord te bedienen zijn. Plugins zoals WP Accessibility kunnen wijzen op problemen, maar lossen structurele fouten in een thema of maatwerkcode niet vanzelf op. Het thema blijft bepalend voor de toegankelijkheid van de site.
• Waar moeten non-profitorganisaties op letten bij digitale toegankelijkheid?

  Non-profitorganisaties bedienen vaak doelgroepen die oververtegenwoordigd zijn onder mensen met een beperking, ouderen en laaggeletterden. Of de wettelijke verplichting geldt, hangt af van de organisatievorm: overheidsgefinancierde organisaties vallen vaak al onder het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid, en commerciële activiteiten zoals ticketverkoop of online inschrijvingen vallen onder de EAA, ook als de organisatie non-profit is. Veelvoorkomende knelpunten zijn ontoegankelijke donatieformulieren, pdf-jaarverslagen en video's zonder ondertiteling.